💡 Tóm tắt nhanh: FCU là gì?
FCU (viết tắt của Fan Coil Unit) là một thiết bị xử lý không khí có cấu tạo đơn giản gồm Quạt (Fan) và Dàn ống trao đổi nhiệt (Coil), thường được sử dụng để làm lạnh hoặc sưởi ấm cục bộ cho các không gian vừa và nhỏ.
Trong hệ thống HVAC, FCU đóng vai trò là thiết bị đầu cuối (terminal unit) lấy nguồn lạnh từ Chiller hoặc VRV để điều hòa nhiệt độ cho các khu vực như phòng khách sạn, văn phòng hay căn hộ cao cấp. Khác với AHU (xử lý không khí trung tâm công suất lớn), FCU có kích thước nhỏ gọn và công suất dao động phổ biến từ 2kW đến 20kW.
Vậy cấu tạo chi tiết của FCU gồm những gì? Nguyên lý hoạt động ra sao và khi nào nên dùng FCU thay vì AHU? Hãy cùng KTH Electric và Đỗ Tấn Tuấn giải mã chi tiết trong bài viết dưới đây.
1. ĐỊNH NGHĨA FCU (FAN COIL UNIT) LÀ GÌ TRONG HỆ THỐNG HVAC?
Trong ngôn ngữ kỹ thuật cơ điện (M&E) tại Việt Nam, chúng ta thường gọi FCU là thiết bị xử lý không khí cục bộ hoặc đơn giản là dàn lạnh.
1.1. Bản Chất Kỹ Thuật: Thiết Bị Đầu Cuối (Terminal Unit)
FCU không phải là một hệ thống lạnh độc lập (như máy điều hòa dân dụng 2 cục mà bạn thấy ở nhà). Nó hoạt động nhờ vào nguồn năng lượng lạnh (hoặc nóng) được cung cấp từ một hệ thống trung tâm lớn hơn:
- Trong hệ thống Chiller (làm lạnh bằng nước): FCU nhận nước lạnh (khoảng 7°C) chảy qua dàn coil.
- Trong hệ thống VRV/VRF (làm lạnh bằng gas): FCU nhận môi chất lạnh (gas) trực tiếp.
Công suất phổ biến: FCU là thiết bị cỡ nhỏ đến trung bình, thường có công suất dao động từ 2kW đến 20kW (tương đương khoảng 7.000 BTU đến 60.000 BTU). Chính vì dải công suất này, FCU cực kỳ lý tưởng để phục vụ cho các không gian có diện tích vừa và nhỏ.
2. CẤU TẠO 5 THÀNH PHẦN CHÍNH CỦA DÀN LẠNH FCU
Để hiểu tại sao FCU hoạt động bền bỉ và hiệu quả, chúng ta cần nhìn vào “nội thất” của nó. Một bộ Fan Coil Unit tiêu chuẩn luôn bao gồm các bộ phận cốt lõi sau đây:
- 2.1. Quạt (Fan) – Trái tim vận chuyển khí:
Thông thường là quạt lồng sóc (centrifugal fan) hoặc quạt hướng trục, được thiết kế để vận hành êm ái, độ ồn thấp (thường dưới 40-50dB). Chức năng: Hút gió hồi và thổi gió cấp. - 2.2. Dàn ống trao đổi nhiệt (Coil):
Cấu tạo gồm các ống đồng (copper tubes) chạy ziczac xuyên qua các lá cánh tản nhiệt bằng nhôm (aluminum fins). Đây là nơi diễn ra quá trình trao đổi nhiệt giữa nước lạnh/gas và không khí. - 2.3. Động cơ (Motor):
Truyền động cho quạt. Các FCU hiện đại thường sử dụng động cơ DC hoặc EC để tiết kiệm năng lượng và dễ dàng điều chỉnh tốc độ. - 2.4. Bộ lọc bụi (Filter):
Lớp lọc bụi sơ cấp (Pre-filter) đặt tại cửa hút gió hồi giúp giữ lại bụi thô, bảo vệ dàn Coil không bị bám bẩn. - 2.5. Máng hứng nước ngưng (Drain Pan):
Hứng lượng nước ngưng tụ khi không khí bị làm lạnh. Máng phải được bọc bảo ôn kỹ càng để tránh đọng sương mặt ngoài.
3. NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG TUẦN HOÀN CỦA FCU
Nguyên lý vận hành của FCU diễn ra tuần hoàn liên tục như sau:
Chuyên viên tư vấn & Báo giá
Ms. Khuyên Bùi
- Hút gió hồi: Quạt tạo áp suất âm hút không khí nóng trong phòng qua cửa hồi.
- Lọc bụi: Không khí đi qua tấm lọc để loại bỏ bụi bẩn thô.
- Trao đổi nhiệt: Không khí đi qua dàn Coil lạnh (7°C), nhả nhiệt và bị làm lạnh xuống 12-16°C, đồng thời tách ẩm.
- Cấp gió lạnh: Luồng khí lạnh được thổi trở lại phòng qua miệng gió cấp.
3.1. Sơ Đồ Điều Khiển: Van 2 Ngả (Variable Flow) & Van 3 Ngả (Constant Flow)
Để kiểm soát nhiệt độ chính xác, hệ thống sử dụng các loại van điều khiển:
- Van 2 ngả (2-way Valve): Đóng ngắt dòng nước lạnh vào FCU khi đạt nhiệt độ. Giúp hệ thống tổng thay đổi lưu lượng (Variable Flow), tiết kiệm điện bơm.
- Van 3 ngả (3-way Valve): Mở đường bypass cho nước quay về Chiller khi đạt nhiệt độ. Giữ lưu lượng tổng không đổi (Constant Flow).
4. PHÂN LOẠI 4 DÒNG FCU PHỔ BIẾN NHẤT HIỆN NAY
4.1. FCU Giấu Trần Nối Ống Gió (Ceiling Concealed)
Loại phổ biến nhất cho khách sạn, resort. Giấu kín trên trần giả, thẩm mỹ tuyệt đối, độ ồn thấp.
4.2. FCU Cassette (Âm Trần)
Mặt nạ lộ ra ngoài, thổi gió 4 hướng. Lắp đặt nhanh, phù hợp văn phòng mở, showroom.
4.3. FCU Treo Tường (Wall Mounted)
Giống máy lạnh dân dụng, dùng cho cải tạo hoặc phòng nhỏ không đóng trần.
4.4. FCU Đặt Sàn / Áp Trần
Công suất gió mạnh, dùng cho cửa hàng, nhà hàng trần cao.
5. CÔNG THỨC TÍNH CÔNG SUẤT FCU THEO DIỆN TÍCH SÀN (M2)
Việc chọn sai công suất sẽ dẫn đến phòng không mát hoặc lãng phí điện. Dưới đây là công thức tính nhanh của KTH Electric:
Công suất lạnh (BTU) = Diện tích phòng (m²) × Hệ số nhiệt
- Phòng ngủ gia đình / Khách sạn: Hệ số 600 BTU/m². (VD: Phòng 20m² -> FCU 12.000 BTU)
- Văn phòng làm việc: Hệ số 700 – 800 BTU/m². (VD: Phòng 30m² -> FCU 24.000 BTU)
- Phòng Server / Hội trường: Hệ số 1.000 – 1.200 BTU/m².
6. BẢNG SO SÁNH SỰ KHÁC BIỆT GIỮA FCU VÀ AHU
Đây là câu hỏi kinh điển: “Khi nào dùng FCU, khi nào dùng AHU?”. Hãy xem bảng so sánh dưới đây:
7. ỨNG DỤNG THỰC TẾ CỦA FCU TRONG HỆ THỐNG HVAC
- Tòa nhà văn phòng: Phòng họp, phòng giám đốc.
- Khách sạn & Resort: Phòng ngủ (để khách tự chỉnh nhiệt độ).
- Chung cư cao cấp: Dùng FCU âm trần thay máy lạnh cục bộ.
- Bệnh viện: Khu vực hành chính, phòng bệnh nội trú.
8. 3 SỰ CỐ THƯỜNG GẶP CỦA FCU VÀ CÁCH KHẮC PHỤC
- Chảy nước (Rò rỉ): Do tắc đường ống, máng nghiêng sai, hỏng bảo ôn. -> Khắc phục: Thông tắc, chỉnh độ dốc, bọc lại bảo ôn.
- Tiếng ồn: Do mòn bạc đạn, cánh quạt bẩn, lỏng ốc treo. -> Khắc phục: Thay bạc đạn, vệ sinh, siết ốc.
- Kém lạnh: Do lưới lọc bẩn, bị “Air” trong đường nước. -> Khắc phục: Vệ sinh lưới lọc, xả khí (Air purge).
KẾT LUẬN & GIẢI PHÁP TỪ KTH ELECTRIC
FCU là giải pháp tối ưu cho không gian vừa và nhỏ. Để đảm bảo hiệu suất, hãy chọn thương hiệu uy tín như Trane, Carrier, Daikin, York. Nếu bạn cần tư vấn thiết kế, thi công hoặc bảo trì hệ thống cơ điện chuyên nghiệp, hãy liên hệ ngay với chúng tôi.
📍 CÔNG TY TNHH KTH ELECTRIC
🏢 251 Phạm Văn Chiêu, Phường An Hội Tây, TP Hồ Chí Minh
📞 Hotline: 0968.27.11.99
📧 Email: kthelectric.com@gmail.com
Ông Đỗ Tấn Tuấn là người trực tiếp phụ trách toàn bộ nội dung trên website kth-electric.com. Các bài viết được xây dựng từ nguồn kiến thức chuyên sâu, kết hợp giữa tài liệu tham khảo uy tín (có trích dẫn cụ thể) và kinh nghiệm thực tiễn dày dặn của ông. Vì vậy, bạn đọc có thể hoàn toàn tin tưởng vào tính chính xác và độ tin cậy của thông tin, đảm bảo mỗi nội dung chia sẻ đều mang lại giá trị tham khảo hữu ích và đáng tin cậy.
