Tủ điện phân phối chính (MSB – Main Switchboard) là “trái tim” của hệ thống điện hạ thế. Một quy trình lắp đặt chuẩn không chỉ đảm bảo dòng điện vận hành ổn định mà còn ngăn ngừa các sự cố cháy nổ nghiêm trọng. Bài viết này hướng dẫn chi tiết 6 bước thi công từ khảo sát đến bàn giao theo tiêu chuẩn IEC 61439 và TCVN.
Trong các dự án thi công điện nhà xưởng công nghiệp hay tòa nhà cao tầng, việc đấu nối tủ điện MSB sai kỹ thuật là nguyên nhân hàng đầu gây ra hiện tượng quá nhiệt tại điểm tiếp xúc (hotspot), sụt áp hoặc nhảy Aptomat không rõ nguyên nhân. Dưới đây là quy trình thực chiến được đúc kết từ kinh nghiệm 20 năm thi công cơ điện của KTH Electric.
Bước 1: Khảo Sát Vị Trí & Lập Kế Hoạch Thi Công
Đây là bước nền móng quyết định tuổi thọ của tủ điện. Một vị trí lắp đặt sai (ẩm ướt, bụi bẩn) sẽ làm giảm chỉ số IP và gây rò điện nhanh chóng.
- Chọn vị trí “Vàng”: Tủ MSB phải được đặt trên nền bệ bê tông (Housekeeping pad) cao hơn mặt sàn ít nhất 100-150mm. Khu vực phải khô ráo, thoáng mát, có hệ thống thông gió hoặc điều hòa để giải nhiệt cho các thiết bị công suất lớn.
- Lập sơ đồ không gian: Khảo sát hướng đi của thang máng cáp. Xác định cáp vào từ đáy tủ (Bottom entry) hay nóc tủ (Top entry) để thiết kế tấm gland plate phù hợp.
- Tính toán tải & dự phòng: Kiểm tra lại công suất tiêu thụ thực tế so với thiết kế. Tủ MSB nên có không gian dự phòng (Spare space) khoảng 20-30% cho việc nâng cấp thiết bị trong tương lai.
Bước 2: Chuẩn Bị Vật Tư & Thiết Bị Đạt Chuẩn
⚠️ Cảnh báo kỹ thuật:
Tuyệt đối không sử dụng Aptomat hay thanh cái (Busbar) không rõ nguồn gốc hoặc bị nứt vỡ, oxy hóa. Sự cố tại tủ MSB thường gây mất điện toàn bộ nhà máy.
Danh mục kiểm tra (Check-list) trước khi thi công:
- Thiết bị đóng cắt chính: Máy cắt không khí (ACB) cho dòng lớn hoặc MCCB cho dòng nhỏ hơn. Kiểm tra cơ cấu đóng ngắt cơ khí.
- Thanh cái dẫn điện: Sử dụng thanh cái đồng (Busbar) nguyên chất (99.9%), mạ niken hoặc thiếc tại điểm tiếp xúc để tăng khả năng dẫn điện.
- Vật tư phụ: Gối đỡ sứ (Busbar support), đầu cos, dây thít, ống gen co nhiệt đánh dấu pha.
- Dụng cụ chuyên dụng: Kìm bấm cos thủy lực, cờ lê lực (Torque wrench) (bắt buộc để siết bu lông đúng lực), đồng hồ VOM, Megomet.
Bước 3: Lắp Đặt Tủ Cố Định & Cơ Khí

Việc định vị tủ cần độ chính xác cao để đảm bảo kết nối với hệ thống Busway hoặc cáp động lực không bị căng (Stress).
- Định vị & Cân bằng: Đặt tủ vào bệ móng. Sử dụng nivo hoặc máy cân bằng laser để đảm bảo tủ đứng thẳng, không bị nghiêng. Chênh lệch cho phép không quá 1mm/1m.
- Cố định: Liên kết khung tủ với bệ móng bằng bu-lông nở sắt hoặc hàn vào thép chờ. Đảm bảo độ cứng vững để chịu lực rung động khi ACB đóng cắt dòng lớn.
- Ghép nối (nếu tủ nhiều khoang): Siết chặt bu-lông liên kết giữa các khoang tủ. Kiểm tra khe hở và gioăng cao su để đảm bảo chỉ số IP.
- Khoảng cách an toàn: Đảm bảo mặt trước tủ có không gian thao tác tối thiểu 1.0m – 1.2m, mặt sau (nếu cần bảo trì) tối thiểu 0.8m.
Bước 4: Đấu Nối Thanh Cái & Dây Điện (Trái Tim Của Hệ Thống)
Đây là bước quan trọng nhất. 80% sự cố cháy tủ điện xuất phát từ việc siết lỏng điểm tiếp xúc hoặc bấm đầu cos không chặt.
A. Đấu nối thanh cái chính (Main Busbar)

- Kết nối các thanh cái giữa các khoang tủ.
- Sử dụng Cờ lê lực để siết bu-lông theo tiêu chuẩn của nhà sản xuất (Ví dụ: Bu-lông M10 lực siết 40-50 Nm).
- Đánh dấu sơn (Torque mark) lên đai ốc sau khi siết để kiểm soát và bảo trì sau này.
- Bọc gen co nhiệt hoặc sơn màu phân biệt pha theo tiêu chuẩn: Đỏ (L1), Vàng (L2), Xanh (L3), Đen (N).
B. Đấu nối cáp động lực & Điều khiển
- Cáp động lực: Bấm đầu cos bằng kìm thủy lực chuyên dụng. Đảm bảo tiết diện dây dẫn đúng theo tính toán tải. Sắp xếp cáp gọn gàng, buộc đai chắc chắn vào thanh đỡ cáp (Cable tray) trong tủ.
- Mạch điều khiển & Bảo vệ: Đấu nối Rơ-le bảo vệ, đồng hồ đa năng, biến dòng (CT), biến áp (PT) đúng sơ đồ nguyên lý. Đánh số đầu dây (Ferrule) rõ ràng ở cả hai đầu để thuận tiện cho việc sửa chữa (Troubleshooting).
Bước 5: Kiểm Tra Tiếp Địa & Chống Sét
An toàn là trên hết. Tủ MSB phải được tiếp địa hoàn hảo để bảo vệ người vận hành khi có rò rỉ điện.
- Liên kết đẳng thế: Kết nối thanh cái tiếp địa (PE Busbar) của tủ với hệ thống tiếp địa tổng của tòa nhà. Tất cả các cánh cửa tủ, khung tủ phải được nối đất bằng dây tiếp địa mềm (dây bện).
- Thiết bị chống sét (SPD): Lắp đặt thiết bị chống sét lan truyền (Surge Protection Device) ngay tại đầu vào tủ MSB để bảo vệ thiết bị điện tử khỏi xung sét.
- Đo kiểm: Sử dụng thiết bị đo để kiểm tra điện trở tiếp đất (Tiêu chuẩn thường yêu cầu < 4 Ohm hoặc < 10 Ohm tùy hệ thống).
Bước 6: Thí Nghiệm, Chạy Thử & Bàn Giao

Trước khi đóng điện (Energize), quy trình Testing & Commissioning là bắt buộc.
- Kiểm tra nguội (Visual & Mechanical Check): Rà soát lại toàn bộ bu-lông, đầu cos. Hút bụi, vệ sinh sạch sẽ mạt đồng, vật liệu thừa bên trong tủ.
- Đo cách điện (Megger Test): Đo điện trở cách điện giữa Pha-Pha, Pha-Trung tính, Pha-Đất. Đảm bảo giá trị đo được đạt chuẩn (thường > 10MΩ hoặc 100MΩ tùy cấp điện áp).
- Thí nghiệm mạch điều khiển: Cấp nguồn điều khiển độc lập để test chức năng đóng/cắt của ACB, MCCB, test chức năng bảo vệ của Rơ-le (Trip test).
- Đóng điện không tải & Có tải: Đóng điện từng nhánh, đo kiểm điện áp, dòng điện, thứ tự pha.
- Bàn giao: Cung cấp hồ sơ hoàn công (As-built drawings), biên bản thí nghiệm và hướng dẫn vận hành cho chủ đầu tư.
Việc tuân thủ quy trình 6 bước trên không chỉ đảm bảo tủ điện MSB vận hành ổn định, hiệu suất cao mà còn giúp đơn vị thi công khẳng định uy tín chuyên nghiệp.
Nếu bạn cần tư vấn chuyên sâu về thiết kế, lắp đặt tủ điện phân phối hoặc cần dịch vụ bảo trì tủ điện MSB định kỳ, hãy liên hệ ngay với KTH Electric. Đội ngũ kỹ sư 20 năm kinh nghiệm của chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ.

Ông Đỗ Tấn Tuấn là người trực tiếp phụ trách toàn bộ nội dung trên website kth-electric.com. Các bài viết được xây dựng từ nguồn kiến thức chuyên sâu, kết hợp giữa tài liệu tham khảo uy tín (có trích dẫn cụ thể) và kinh nghiệm thực tiễn dày dặn của ông. Vì vậy, bạn đọc có thể hoàn toàn tin tưởng vào tính chính xác và độ tin cậy của thông tin, đảm bảo mỗi nội dung chia sẻ đều mang lại giá trị tham khảo hữu ích và đáng tin cậy.
English
