TCVN 3118:2022: Tiêu Chuẩn Nén Bê Tông & Link Tải [Bản Gốc]

TCVN 3118:2022 Là Gì? Phạm Vi & Đối Tượng Áp Dụng

Phạm vi áp dụng cho bê tông nặng

Điều quan trọng đầu tiên: Tiêu chuẩn này áp dụng cho bê tông nặng (loại bê tông có khối lượng thể tích từ 2200 kg/m³ đến 2500 kg/m³). Nó quy định chi tiết cách xác định cường độ chịu nén của các viên mẫu chuẩn (kích thước 150x150x150 mm) cũng như các mẫu khoan từ kết cấu thực tế. Nếu công trình của bạn đang dùng bê tông nhẹ hoặc bê tông siêu nặng chống phóng xạ, bạn sẽ cần tham chiếu các tiêu chuẩn riêng biệt khác, không được áp dụng rập khuôn tiêu chuẩn này.

Mối liên hệ mật thiết với TCVN 3105:2022 & TCVN 4453:1995

Trong thực tế ngành xây dựng, các tiêu chuẩn không đứng độc lập. TCVN 3118:2022 có mối quan hệ chặt chẽ không thể tách rời với:

• TCVN 3105:2022 (Lấy mẫu, chế tạo và bảo dưỡng mẫu thử): Bạn không thể nén một mẫu bê tông chuẩn nếu ngay từ đầu quy trình lấy mẫu tại hiện trường đã sai.
• TCVN 4453:1995 (Kết cấu bê tông và bê tông cốt thép toàn khối – Quy phạm thi công và nghiệm thu): Đây là tiêu chuẩn mẹ quy định về mác bê tông (R28). TCVN 3118:2022 chính là công cụ để chứng minh bê tông của bạn đạt mác yêu cầu của TCVN 4453.

Điều kiện pháp lý sống còn cho phòng thí nghiệm LAS-XD

Đối với các đơn vị kinh doanh dịch vụ thí nghiệm, việc cập nhật TCVN 3118:2022 là bắt buộc. Một phòng thí nghiệm LAS-XD (Phòng thí nghiệm chuyên ngành xây dựng) muốn được cấp phép hoặc gia hạn hoạt động, bắt buộc phải nâng cấp thiết bị máy nén thủy lực và quy trình nội bộ theo chuẩn mới này. Giấy chứng nhận hợp chuẩn của bạn sẽ vô giá trị nếu kỹ thuật viên vẫn ghi trong biên bản là “Áp dụng theo TCVN 3118:1993”.

So Sánh TCVN 3118:2022 và TCVN 3118:1993: 3 Điểm Mới Cốt Lõi

Tại sao IBST và Bộ Khoa học & Công nghệ lại phải mất công biên soạn lại một tiêu chuẩn đã tồn tại gần 30 năm? Đứng dưới góc độ một kỹ sư đã từng “đổ mồ hôi sôi nước mắt” vì các kết quả nén không đồng nhất giữa các phòng LAS, tôi nhận thấy bản 2022 đã bịt kín 3 lỗ hổng kỹ thuật chí mạng sau:

Chuyên viên tư vấn & Báo giá

Ms. Khuyên Bùi

⚡ Phản hồi ngay

Chat tư vấn qua Zalo Official

1. Cập nhật khắt khe về thiết bị máy nén thủy lực

Ở bản 1993, quy định về máy nén thủy lực còn khá chung chung. Nhưng TCVN 3118:2022 yêu cầu cực kỳ rõ ràng: Máy nén (thường là loại 2000kN) phải đảm bảo độ chính xác theo TCVN 10596. Điều này có nghĩa là các máy nén cơ học đời cũ, kim đồng hồ bị rung giật sẽ bị loại bỏ hoàn toàn. Lực nén phải được truyền đồng đều lên diện tích chịu lực.

2. Siết chặt điều chỉnh dung sai kích thước viên mẫu

Đây là thay đổi đau đầu nhất cho các kỹ thuật viên. Bản 2022 quy định sai số kích thước mẫu tối đa chỉ là 1%. Đặc biệt, độ phẳng của bề mặt chịu nén có dung sai khắt khe là ≤ 0,05 mm. Ngày xưa, một viên mẫu hơi rỗ mặt một chút, kỹ thuật viên dùng bay trát lại rồi đem nén là chuyện thường. Bây giờ, với quy chuẩn mới, mẫu đó sẽ cho ra kết quả sai lệch ngay lập tức.

3. Thay đổi hệ số quy đổi cường độ nén (Hệ số Alpha)

Chúng ta đều biết mẫu lập phương chuẩn là 150x150x150 mm. Nhưng trên thực tế, chúng ta hay dùng mẫu hình trụ 150x300mm (theo xu hướng ASTM của Mỹ) hoặc các mẫu khoan lõi có kích thước dị biệt. TCVN 3118:2022 đã cung cấp bảng hệ số quy đổi cường độ chi tiết và khoa học hơn rất nhiều so với bản cũ, giúp loại bỏ những tranh cãi không đáng có giữa Tư vấn giám sát và Nhà thầu khi quy đổi về mác bê tông chuẩn.

Quy Trình Thí Nghiệm Nén Mẫu Bê Tông Chuẩn 2022 (Góc Nhìn Kỹ Sư 20 Năm)

Lý thuyết là vậy, nhưng khi bước vào phòng LAB, mọi thứ đều nằm ở kỹ năng thực hành. Là một người đến từ KTH Electric, nơi chúng tôi hiểu rõ tầm quan trọng của sự chính xác trong từng thông số kỹ thuật, tôi xin tóm lược lại quy trình này bằng những gạch đầu dòng “máu thịt” nhất:

Bước 1: Chuẩn bị & Dưỡng hộ mẫu (Bảo dưỡng ẩm)

• Nhiệt độ chuẩn: 27 ± 2°C.
• Độ ẩm tối thiểu: ≥ 95%.

Việc bảo dưỡng sai cách (để mẫu khô, mất nước) có thể làm giảm cường độ nén thực tế từ 10% đến 15%. Bạn sẽ bị đánh trượt mác oan uổng.

Bước 2: Đo đạc kích thước & Xử lý mặt chuẩn

Trước khi đưa lên thớt nén, phải đo đạc 3 chiều của viên mẫu chính xác đến 1mm. Nếu mặt mẫu không phẳng (vượt quá dung sai 0,05mm), bắt buộc phải dùng máy mài hoặc lớp đệm (capping) bằng lưu huỳnh. Tuyệt đối không được dùng mặt xoa vữa (mặt trên khi đúc) làm mặt chịu lực. Lực nén phải tác động vào hai mặt bên (mặt tiếp xúc với khuôn đúc mẫu).

Bước 3: Đặt mẫu đúng tâm thớt dưới

Sự cẩu thả của kỹ thuật viên thường bộc lộ rõ nhất ở bước này. Bạn đặt viên mẫu lên thớt dưới của máy nén thủy lực, nhưng nếu chỉ lệch tâm 5mm, ứng suất trong viên mẫu sẽ phân bố không đều. Kết quả là gì? Mẫu bị phá hủy cục bộ ở một góc trước khi đạt tới lực nén giới hạn thực tế. TCVN 3118:2022 yêu cầu cực kỳ nghiêm ngặt việc định tâm mẫu trùng với tâm truyền lực của máy nén. Các máy nén hiện đại loại 2000kN hiện nay đều có vạch khắc chuẩn, đừng bỏ qua chúng.

Bước 4: Kiểm soát tốc độ gia tải (0,6 ± 0,2 MPa/s)

Đây là “trái tim” của phương pháp thử. Nếu bạn nén quá nhanh (giật ga), mẫu bê tông sẽ bị sốc tải, tạo ra một cường độ giả tạo cực kỳ cao (nhiều người dùng mánh khóe này để “cứu” mác bê tông). Nếu nén quá chậm, mẫu bị mỏi và vỡ sớm. TCVN 3118:2022 đã khóa chặt lỗ hổng này bằng quy định: Tốc độ gia tải phải được duy trì liên tục và không đổi từ 0,2 MPa/s đến 1,0 MPa/s. Phổ biến nhất cho các loại bê tông thông dụng (mác dưới M60) là 0,6 ± 0,2 MPa/s.

5 Sai Lầm Chết Người Khi Nén Bê Tông (Làm Sai Lệch Mác R28)

Là một người làm kỹ thuật hơn 20 năm tại KTH Electric, tôi đã chứng kiến hàng trăm biên bản thí nghiệm bị hủy bỏ, thậm chí bị cơ quan chức năng phạt nặng chỉ vì những sai sót tưởng chừng nhỏ nhặt. Dưới đây là 5 “cái bẫy” chí mạng mà bạn tuyệt đối phải tránh để không làm sai lệch mác bê tông R28:

1. Mặt chịu lực không vuông góc với phương tác dụng lực

Bê tông là vật liệu chịu nén cực tốt, nhưng chịu uốn/cắt rất kém. Nếu mặt mẫu bị nghiêng, lực nén thẳng đứng sẽ phân tích thành lực cắt ngang. Mẫu sẽ nứt vỡ ngay lập tức ở cường độ thấp. Dung sai độ vuông góc cho phép là cực nhỏ. Nếu mắt thường nhìn thấy mẫu bị lệch, chắc chắn kết quả sẽ sai.

2. Tăng tốc độ gia tải đột ngột khi mẫu sắp phá hủy (Hiệu ứng chèn ép)

Khi đồng hồ áp lực tăng chậm lại (dấu hiệu mẫu sắp vỡ), nhiều kỹ thuật viên thiếu kinh nghiệm vặn van gia tải tăng đột ngột để kim chạy nhanh hơn. Hành động này tạo ra ứng suất cục bộ khổng lồ, làm thí nghiệm phá hủy kết thúc sớm với kết quả ảo.

3. Sử dụng khuôn đúc mẫu bị biến dạng

“Rác vào thì Rác ra” (Garbage In, Garbage Out). Nếu khuôn đúc mẫu thử của bạn là loại khuôn nhựa dỏm, khuôn thép bị móp méo, hoặc tháo khuôn quá sớm làm sứt mẻ cạnh, thì mọi cố gắng trong phòng thí nghiệm đều vô nghĩa. Kích thước viên mẫu chuẩn không đạt ngay từ đầu thì hệ số quy đổi cũng không cứu vãn được.

4. Bỏ qua hiệu chuẩn định kỳ của máy nén

Theo quy định pháp luật, thiết bị đo lường phải được kiểm định, hiệu chuẩn định kỳ (thường là 1 năm/lần). Một máy nén thủy lực bị khô dầu, kẹt van một chiều, hoặc cảm biến lực bị trôi (drift) sẽ cho ra kết quả sai lệch tới 20%. Đừng vì tiết kiệm vài triệu đồng phí hiệu chuẩn mà đánh đổi cả một lô bê tông hàng trăm khối.

5. Nhầm lẫn hệ số quy đổi mẫu trụ (D150xH300) và lập phương (150x150x150)

Đây là lỗi “ngớ ngẩn” nhưng lặp lại nhiều nhất. Bê tông trên bản vẽ thiết kế thường ký hiệu theo TCVN (Mác M – mẫu lập phương) hoặc theo tiêu chuẩn châu Âu/Mỹ (Cấp độ bền B/C – thường dùng mẫu trụ). Cường độ chịu nén của mẫu hình trụ luôn thấp hơn mẫu lập phương (do hiệu ứng bó cản ở hai đầu thớt nén khác nhau). Nhân nhầm hệ số Alpha sẽ đưa bạn vào ngõ cụt.

Bảng Tra & Công Thức Tính Cường Độ Chịu Nén Bê Tông (MPa)

Sự rõ ràng của TCVN 3118:2022 thể hiện ở tính minh bạch trong các công thức toán học. Không có chỗ cho sự ước lượng.

Công thức tính cường độ chịu nén trung bình của tổ 3 viên mẫu

Cường độ nén của một viên mẫu (R_i) tính bằng Megapascal (MPa) được tính bằng công thức:

Trong đó:

• F: Lực phá hủy (tải trọng tối đa đạt được trên máy nén) tính bằng Newton (N) hoặc Kilonewton (kN).
• A: Diện tích chịu lực trung bình tính bằng mm².
• α (Alpha): Hệ số quy đổi kết quả nén về viên mẫu lập phương chuẩn 150x150x150 mm.

Lưu ý: Kết quả của tổ mẫu là giá trị trung bình cộng cường độ của 3 viên mẫu (nếu độ lệch của giá trị lớn nhất/nhỏ nhất không vượt quá 15% so với giá trị trung bình).

[Bảng] Hệ số quy đổi kích thước mẫu về mẫu chuẩn 150mm

Nếu công trường đúc mẫu không chuẩn (do thiếu khuôn), bạn phải nhân hệ số quy đổi này:

• Kích thước 100x100x100 mm: Hệ số α = 0,91
• Kích thước 150x150x150 mm (Mẫu chuẩn): Hệ số α = 1,00
• Kích thước 200x200x200 mm: Hệ số α = 1,05

[Bảng] Hệ số quy đổi hình dáng (Mẫu trụ sang mẫu lập phương)

Mẫu trụ chuẩn D150xH300 mm: Hệ số quy đổi sang lập phương 150mm xấp xỉ 1,20 (tùy thuộc vào cấp độ bền, tra chính xác theo phụ lục TCVN 3118:2022).

Tải Miễn Phí TCVN 3118:2022 (Bản Chuẩn Bộ KH&CN/IBST)

Chúng tôi hiểu rằng, trên công trường, bạn không có thời gian đọc sách giáo khoa. Bạn cần tài liệu ngay lập tức. Đội ngũ Kỹ sư tại Công Ty TNHH KTH Electric đã tổng hợp và số hóa bản chuẩn từ Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng.

Link Download TCVN 3118:2022 PDF (Bản gốc, rõ nét)

Đây là bản scan gốc có dấu đỏ, dùng để kẹp vào hồ sơ nghiệm thu vật liệu, đệ trình Tư vấn giám sát và Chủ đầu tư.

👉 [Tải ngay TCVN 3118:2022 PDF Bản Chuẩn] (Ghi chú: Link tải trực tiếp, không quảng cáo, quét virus 100%)

Link Download TCVN 3118:2022 Word (Bản dễ chỉnh sửa, trích lục)

Bản Word cực kỳ hữu ích cho các anh em làm hồ sơ thầu (HSDT), biện pháp thi công cần copy/paste văn bản tiêu chuẩn.

👉 [Tải ngay TCVN 3118:2022 File Word]

Mẫu biên bản nén mẫu bê tông chuẩn (Excel tự động tính toán)

KTH Electric tặng kèm bạn file Excel mẫu đã cài sẵn công thức tính cường độ nén và hệ số quy đổi theo đúng TCVN 3118:2022. Bạn chỉ cần nhập tải trọng phá hủy, file sẽ tự động ra mác bê tông.

Câu Hỏi Thường Gặp (FAQs) Về TCVN 3118:2022

TCVN 3118:2022 có bắt buộc áp dụng cho công trình dân dụng (nhà phố) không?

Trả lời: Theo quy định, TCVN là tiêu chuẩn khuyến nghị áp dụng. Tuy nhiên, trong hợp đồng thi công hoặc quy định của cơ quan nhà nước, một khi đã viện dẫn đến TCVN, nó trở thành bắt buộc. Hầu hết các công trình dân dụng (nhà phố) đến công nghiệp hiện nay đều bắt buộc nghiệm thu bê tông theo chuẩn mới này để đảm bảo an toàn chịu lực.

Thời gian chênh lệch cho phép khi nén mẫu R7 và R28 là bao nhiêu?

Trả lời: TCVN quy định thời gian nén mẫu phải cực kỳ chuẩn xác. Với mẫu 7 ngày (R7), chênh lệch cho phép là ± 2 giờ. Với mẫu 28 ngày (R28), độ chênh lệch tối đa là ± 8 giờ so với thời điểm đúc mẫu.

Xử lý kết quả thế nào nếu 1 viên mẫu trong tổ 3 viên có cường độ lệch quá 15% so với trung bình?

Trả lời: Theo TCVN 3118:2022, nếu có 1 viên mẫu sai lệch > 15%, bạn phải loại bỏ kết quả của viên đó và tính trung bình của 2 viên còn lại. Tuy nhiên, nếu cả 2 viên còn lại cũng lệch nhau quá 15%, thì tổ mẫu đó không hợp lệ (hủy kết quả) và phải lấy mẫu khoan hiện trường để kiểm định lại.