BOQ Là Gì? Hướng Dẫn Lập Bảng Khối Lượng & Phân Biệt Với BOM (Cập Nhật)

BOQ (Bill of Quantities) là bảng chi tiết các đầu việc, khối lượng và chủng loại vật liệu xây dựng, được các kỹ sư QS lập dựa trên bản vẽ thi công đã phê duyệt và yêu cầu kỹ thuật của dự án. Bảng BOQ cung cấp cơ sở để nhà thầu chào giá, giúp chủ đầu tư chuẩn bị ngân sách, dự toán giải ngân và đảm bảo tính minh bạch trong quá trình đấu thầu cạnh tranh. Tùy vào dự án, giá trị BOQ được dùng để ký hợp đồng, khống chế thiết kế và xác định các giai đoạn thanh toán. Tại môi trường xây dựng Việt Nam, BOQ hiện tại chưa có một quy chuẩn cụ thể nào và chủ yếu được sử dụng cho các dự án có yếu tố nước ngoài.
Vai trò cốt lõi của bảng BOQ trong dự án xây dựng là gì?
Các khía cạnh quan trọng về ngân sách, thanh toán và đấu thầu
Bảng khối lượng BOQ đóng vai trò đặc biệt quan trọng xuyên suốt từ giai đoạn chuẩn bị đấu thầu đến khi quyết toán hợp đồng xây dựng. Các vai trò cụ thể bao gồm:
Bảng tính BOQ giúp chủ đầu tư chuẩn bị ngân sách một cách chi tiết và đầy đủ nhất. Thông qua việc mô tả cụ thể khối lượng công việc, nguồn lực và vật liệu xây dựng cần thiết, BOQ cho phép chủ đầu tư ước tính mức chi phí ban đầu chính xác. Điều này giúp chủ đầu tư tránh được tình trạng thiếu hụt tài chính trong quá trình thực hiện dự án.
BOQ cung cấp thông tin chi tiết về các khoản chi phí trong dự án, bao gồm nguồn lao động, vật liệu xây dựng và các yếu tố khác. Thông qua bảng tính này, chủ đầu tư có thể dự toán được tiến độ và số tiền cần thiết cho việc giải ngân từ các nguồn tài chính. Việc này đảm bảo dự án được duy trì liên tục, ổn định và không bị thiếu hụt vốn giữa chừng.
Thông qua bảng tính BOQ, chủ dự án dễ dàng so sánh các đề xuất chào giá giữa những nhà thầu khác nhau cho cùng một đầu việc và khối lượng cụ thể. Điều này tạo ra một quá trình bỏ thầu và chọn thầu cạnh tranh, công bằng và chính xác. Bảng BOQ là căn cứ để đánh giá hồ sơ thầu, đàm phán về giá dự thầu nếu cần thiết và giúp chủ đầu tư chọn được đơn vị phù hợp. Tuy nhiên, để chọn nhà thầu phù hợp nhất, nhà đầu tư không nên chỉ đánh giá qua BOQ mà cần có tiêu chí toàn diện từ đánh giá năng lực, kinh nghiệm, chất lượng vật liệu đến dịch vụ bảo hành.
Các khoản chi phí được mô tả cụ thể, chi tiết trong BOQ giúp những người tham gia dự án hiểu rõ các yếu tố liên quan đến chi phí. Điều này đảm bảo được tính minh bạch và chính xác trong dự án.
Bảng giá trị BOQ được dùng để ký hợp đồng và dùng để xác định các khoản thanh toán hỗ trợ, ví dụ như chi phí lập bản vẽ shopdrawing, chi phí chuẩn bị mặt bằng hay hỗ trợ về quản lý. Đồng thời, nó giúp xác định các giai đoạn thanh toán của hợp đồng xây dựng.
BOQ có thể dùng để khống chế thiết kế khi chủ đầu tư xác định một giá trị đầu tư nhất định. Dựa vào đó, các bản vẽ thi công shop drawing cùng với bảng chỉ dẫn về vật liệu (spec) phải được thiết kế sao cho giá trị tổng mức đầu tư phù hợp với yêu cầu của chủ đầu tư.
Các thành phần bắt buộc trong bảng tính BOQ gồm những nhóm nào?
Miêu tả chi tiết 6 hạng mục tiêu chuẩn trong bảng khối lượng
Một bảng BOQ chuẩn dùng trong xây dựng thường bao gồm các thông tin cơ bản sau đây nhằm định lượng chính xác tài nguyên cần thiết cho công trình:
Chuyên viên tư vấn & Báo giá
Ms. Khuyên Bùi
Mục này giúp đánh số thứ tự cho từng hạng mục công việc trong bảng tính. Việc đánh số giúp mọi thao tác dữ liệu trở nên dễ dàng và có thứ tự hơn. Đồng thời, người tham gia dự án có thể nắm rõ thông tin một cách nhanh chóng và chính xác.
Đây là phần diễn giải cụ thể công việc cần thực hiện, mô tả chi tiết về công việc, khối lượng công việc hoặc vật liệu được yêu cầu. Thông qua phần mô tả này, những người tham gia dự án có thể hiểu rõ mục tiêu, phạm vi công việc, từ đó thực hiện nhiệm vụ theo đúng định hướng.
Đơn vị này xác định cách đo lường khối lượng công việc hoặc vật liệu xây dựng một cách hiệu quả. Các đơn vị tính thường gặp có thể là gói, m2, m3, tấn, bộ, chiếc…. Mục này giúp tính toán từng hạng mục một cách chuẩn xác và đồng nhất.
Mục này giúp xác định số lượng cụ thể cần thực hiện của mỗi mục công việc hoặc nguyên vật liệu được yêu cầu trong dự án. Yếu tố này cho phép người tham gia dự án xác định tổng khối lượng công việc mà họ cần thực hiện để lên kế hoạch thi công khoa học và hợp lý.
Đơn giá là giá trị tiền tệ được tính theo cho mỗi đơn vị đo lường của từng hạng mục. Nó phản ánh giá trị tài chính mà chủ đầu tư cần phải trả cho mỗi đơn vị tham gia hoàn thành dự án.
Đây là tổng giá trị của từng hạng mục công việc, được tính toán bằng cách nhân số lượng (khối lượng) với đơn giá tương ứng. Phần này quan trọng để chủ đầu tư xác định tổng giá trị ngân sách cho mỗi mục công việc hoặc mục vật liệu.
Các bước thiết lập bảng tính BOQ chuẩn xác cho dự án diễn ra như thế nào?
Mô tả chi tiết từng bước lập dự toán và lựa chọn nhà thầu

Để tạo ra một bảng tính BOQ hoàn hảo và ứng dụng hiệu quả vào dự án xây dựng, quy trình lập dự toán bao gồm các bước cụ thể sau:
Bước 1: Soạn thảo và xây dựng tài liệu cho BOQ:
- ✓Xây dựng bảng tính chi tiết với đầy đủ các mục quan trọng như: mô tả sản phẩm, đơn vị tham gia, số lượng vật liệu, nhân công và chi phí cần chi trả cho mỗi hạng mục.
- ✓Chuẩn bị kỹ lưỡng tài liệu cần dùng để hoàn thành dự án bao gồm thông tin về vật liệu cần thiết, số lượng và đơn giá.
- ✓Tiến hành phân chia dự án tổng thể thành nhiều phần khác nhau để công việc được hoàn thành một cách hiệu quả nhất.
- ✓Đối với mỗi phần công việc được chia nhỏ, cần dự toán số lượng nhân công chuẩn xác nhằm đảm bảo công việc hoàn thành theo đúng tiến độ.
- ✓Dựa trên bản thiết kế kỹ thuật của công trình, tiến hành đưa ra bản dự toán chi phí ban đầu.
- ✓Lên kế hoạch và lịch trình triển khai cụ thể cho các dự toán đã lập trên bảng tính BOQ.
Bước 2: Thuê chuyên gia khảo sát công trình (Kỹ sư QS):
- ✓Vai trò của chuyên gia khảo sát công trình là vô cùng quan trọng để đưa ra những ước tính chi phí ban đầu chính xác cho bảng tính BOQ.
- ✓Chuyên gia sẽ giúp xác định số lượng vật liệu cần thiết, hỗ trợ đưa ra ý tưởng hay nhất trong quá trình xây dựng và giảm thiểu tối đa rủi ro có thể phát sinh.
- ✓Để tìm được kỹ sư chất lượng, cần thảo luận với kiến trúc sư về số lượng khảo sát để có đề xuất tốt nhất, tham khảo ý kiến của các chủ đầu tư có công trình tương tự, và phỏng vấn các kỹ sư xây dựng để chọn ra chuyên gia phù hợp.
Bước 3: Đánh giá và xem xét báo cáo chéo từ các nhà thầu khác:
- ✓Thực hiện việc đánh giá dự án từ nhiều nhà thầu khác nhau là bước quan trọng để đảm bảo sự thành công cho công trình.
- ✓Thông qua việc so sánh các đề xuất từ nhiều nhà thầu, chủ đầu tư có thể đưa ra quyết định chính xác trong việc chọn thuê giám sát chuyên nghiệp hay tự tổ chức đội ngũ giám sát riêng.
- ✓Đây cũng là phương pháp để chủ đầu tư tối ưu hóa lại bảng tính BOQ đã được lập trước đó.
Bước 4: Lựa chọn nhà thầu thi công chất lượng, chi phí phải chăng:
- ✓Khi ước tính giá thầu cho công trình, cần tham khảo và so sánh giữa nhiều nhà thầu khác nhau.
- ✓Mục tiêu là chọn ra một nhà thầu uy tín, cung cấp mức giá hợp lý nhất cho công trình nhằm đảm bảo tính minh bạch và giúp tối ưu hóa chi phí dự án.
So sánh BOQ và BOM: Hai bảng định mức này khác nhau ở tiêu chí nào?
Phân tích mục đích và phạm vi sử dụng trong quản lý chi phí
Trong các dự án xây dựng công nghiệp hoặc nhà máy, BOQ (Bill of Quantities) và BOM (Bill of Material) đều là các tài liệu quan trọng, có mối quan hệ chặt chẽ trong quản lý chi phí nhưng lại có mục đích và cách sử dụng hoàn toàn khác nhau:
BOQ là bảng dự toán khối lượng công việc, liệt kê các hạng mục xây dựng, cơ điện, khối lượng, chủng loại vật liệu và thiết bị cần thiết để phục vụ công tác đấu thầu. Trong khi đó, BOM là bảng định mức vật liệu xây dựng, liệt kê chi tiết các thành phần vật tư cần thiết (chủng loại vật tư, thông số kỹ thuật, số lượng, đơn giá, nhà cung cấp) chuyên dùng cho công tác sản xuất.
BOQ chủ yếu tập trung vào việc ước tính khối lượng công việc và chi phí của toàn bộ tổng thể dự án. Tài liệu này giúp nhà đầu tư kiểm soát các yếu tố ảnh hưởng đến giá xây dựng, làm cơ sở để đấu thầu cạnh tranh, ký hợp đồng và thanh toán các giai đoạn thi công.
BOM thường được sử dụng để kiểm soát và tối ưu việc sản xuất một số cấu kiện cụ thể tại công trường (như bê tông đổ tại chỗ, kết cấu thép tiền chế, hệ thống ống duct). BOM là công cụ theo dõi, quản lý định mức, đảm bảo các cấu kiện được sản xuất chính xác theo đúng thiết kế và tiêu chuẩn kỹ thuật.
Khi thực hiện dự án, dựa trên bảng tổng thể BOQ, nhà thầu sẽ lập các bảng BOM chi tiết để tiến hành sản xuất hoặc cung cấp vật tư cho các cấu kiện tiền chế. Ở chiều ngược lại, BOM hỗ trợ BOQ trong việc quản lý khối lượng vật liệu thực tế và tối ưu chi phí xây dựng, giúp đảm bảo sự liên kết chặt chẽ giữa các khâu thiết kế, sản xuất và thi công.
Giá trị trên BOQ có phải là giá trị quyết toán cuối cùng của dự án không?
Giải thích điều kiện đúng/sai trong nghiệm thu thực tế

Câu trả lời là Không hoàn toàn. Dù BOQ giúp cả nhà thầu và chủ đầu tư lên kế hoạch thi công và chuẩn bị tài chính đầy đủ, giá trị trên BOQ thường không phải là con số quyết toán cố định cuối cùng vì các lý do sau:
- ▪
Tính chất gần đúng của dự án thiếu dữ liệu: Đối với một số dự án tiến hành ký hợp đồng khi chưa có bản vẽ thiết kế đầy đủ, bảng BOQ khi này chỉ là một bảng giá trị mang tính chất gần đúng. - ▪
Sai sót trong quá trình lập: Quá trình lập BOQ vẫn có thể xuất hiện những trường hợp sai sót, ví dụ như sự nhầm lẫn về mặt số học hoặc sai lệch trong việc xác định đơn vị của đầu việc (đơn vị có thể là gói, m2, hoặc khối lượng). - ▪
Căn cứ quyết toán thực tế: Do các yếu tố sai số và thay đổi, giá trị quyết toán của dự án cần hai bên chủ đầu tư và nhà thầu ngồi lại thống nhất với nhau. Thông thường, giá trị quyết toán cuối cùng sẽ được tính toán phụ thuộc vào khối lượng thi công thực tế được nghiệm thu trực tiếp trên công trường. - ▪
Giải pháp nâng cao độ chính xác: Hiện nay, ngành xây dựng đang áp dụng ngày càng nhiều các công cụ hỗ trợ thiết kế theo mô hình 3D chứa thông tin (BIM). Việc sử dụng các công cụ này cho phép BOQ có thể trích xuất thông tin trực tiếp từ mô hình 3D, từ đó cho ra một bảng giá trị dự toán chính xác hơn rất nhiều.
Những hành vi nào bị nghiêm cấm khi ứng dụng BOQ và dự toán xây dựng?
Giải pháp tuân thủ Luật Xây dựng trong lập dự án và đấu thầu
Trong quá trình lập dự án, lập dự toán BOQ và đấu thầu, các bên liên quan cần nắm rõ những ranh giới pháp lý để tránh vi phạm. Căn cứ theo Điều 12 Luật Xây dựng 2014 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 62/2020/QH14 và Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn 2024), các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động xây dựng bao gồm:
Nghiêm cấm quyết định đầu tư xây dựng không đúng với quy định pháp luật. Nghiêm cấm khởi công xây dựng công trình khi công trình đó chưa đủ điều kiện khởi công theo quy định.
Cấm xây dựng công trình trong khu vực cấm xây dựng. Cấm xây dựng lấn chiếm hành lang bảo vệ công trình quốc phòng, an ninh, giao thông, thủy lợi, đê điều, năng lượng, khu di tích lịch sử – văn hóa và khu vực bảo vệ công trình khác. Cấm xây dựng ở khu vực đã được cảnh báo về nguy cơ lở đất, lũ quét, lũ ống (trừ công trình xây dựng để khắc phục những hiện tượng này). Cấm xây dựng không đúng quy hoạch đô thị và nông thôn (trừ trường hợp có giấy phép xây dựng có thời hạn); vi phạm chỉ giới xây dựng, cốt xây dựng; xây dựng công trình không đúng với giấy phép được cấp.
Nghiêm cấm việc lập, thẩm định, phê duyệt thiết kế, dự toán của công trình xây dựng sử dụng vốn đầu tư công, vốn nhà nước ngoài đầu tư công trái với quy định của Luật. Cấm nhà thầu tham gia hoạt động xây dựng khi không đủ điều kiện năng lực. Cấm chủ đầu tư lựa chọn nhà thầu không đủ điều kiện năng lực để thực hiện hoạt động xây dựng.
Cấm xây dựng công trình không tuân thủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật được lựa chọn áp dụng. Cấm sản xuất, sử dụng vật liệu xây dựng gây nguy hại cho sức khỏe cộng đồng và môi trường. Nghiêm cấm vi phạm quy định về an toàn lao động, tài sản, phòng, chống cháy, nổ, an ninh, trật tự và bảo vệ môi trường trong xây dựng.
Cấm sử dụng công trình không đúng với mục đích, công năng sử dụng; cấm xây dựng cơi nới, lấn chiếm diện tích, không gian đang được quản lý hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác và khu vực công cộng. Nghiêm cấm đưa, nhận hối lộ trong hoạt động đầu tư xây dựng; lợi dụng pháp nhân khác để tham gia; dàn xếp, thông đồng làm sai lệch kết quả lập dự án, khảo sát, thiết kế, giám sát thi công. Cấm lạm dụng chức vụ, quyền hạn vi phạm pháp luật về xây dựng; bao che, chậm xử lý vi phạm hoặc cản trở hoạt động đầu tư xây dựng đúng pháp luật.

Ông Đỗ Tấn Tuấn là người trực tiếp phụ trách toàn bộ nội dung trên website kth-electric.com. Các bài viết được xây dựng từ nguồn kiến thức chuyên sâu, kết hợp giữa tài liệu tham khảo uy tín (có trích dẫn cụ thể) và kinh nghiệm thực tiễn dày dặn của ông. Vì vậy, bạn đọc có thể hoàn toàn tin tưởng vào tính chính xác và độ tin cậy của thông tin, đảm bảo mỗi nội dung chia sẻ đều mang lại giá trị tham khảo hữu ích và đáng tin cậy.

