QCVN 10:2026/BCA: Quy Chuẩn Mới Nhất Về Trang Bị Phương Tiện PCCC & CNCH (Hiệu Lực 2026)
Trong suốt 20 năm làm nghề tư vấn thi công cơ điện M&E và giám sát công trình, tôi đã chứng kiến nhiều sự thay đổi trong quy định pháp luật. Tuy nhiên, chưa bao giờ “làn sóng” siết chặt an toàn cháy nổ lại mạnh mẽ và quyết liệt như giai đoạn 2023-2026. Nếu như trước đây, chúng ta thường dựa vào TCVN 3890:2009 như một “kim chỉ nam” về trang bị phương tiện, thì sự ra đời của QCVN 10:2026/BCA chính thức đánh dấu một kỷ nguyên mới: Kỷ nguyên của sự bắt buộc và chuẩn hóa đồng bộ.
Rất nhiều Chủ đầu tư, Ban quản lý dự án và cả anh em kỹ sư khi tìm đến KTH Electric đều có chung một nỗi lo: “Công trình của tôi đang thiết kế dở dang thì áp dụng tiêu chuẩn nào?”, “Nghe nói quy chuẩn mới yêu cầu trang bị cả phương tiện cứu nạn cứu hộ (CNCH) cho nhà ở, có đúng không?”.
Bài viết này chính là câu trả lời đầy đủ, chi tiết và có tính thực chiến nhất dành cho bạn. Chúng ta sẽ cùng nhau giải mã QCVN 10:2026/BCA – văn bản pháp lý “xương sống” sẽ chi phối toàn bộ hoạt động thẩm duyệt và nghiệm thu thi công lắp đặt PCCC từ năm 2026.
Tổng quan về QCVN 10:2026/BCA: Những điều kỹ sư và chủ đầu tư phải biết
Trước khi đi vào chi tiết kỹ thuật hay cách tính toán bao nhiêu m2 1 bình chữa cháy, chúng ta cần xác định rõ vị thế pháp lý của văn bản này. Đây không phải là một tài liệu tham khảo, đây là luật chơi bắt buộc.
Văn bản pháp lý và Cơ quan ban hành
QCVN 10:2026/BCA là Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về trang bị, bố trí phương tiện phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cho nhà và công trình.
- Văn bản ban hành kèm theo: Quy chuẩn này được ban hành kèm theo Thông tư số 103/2026/TT-BCA ngày 04 tháng 11 năm 2026.
- Cơ quan biên soạn: Cục Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ (C07).
- Cơ quan trình duyệt: Bộ Công an.
- Cơ quan thẩm định: Bộ Khoa học và Công nghệ.
Sự tham gia của Cục Cảnh sát PCCC và CNCH ngay từ khâu biên soạn cho thấy tính thực tiễn và nghiêm ngặt của quy chuẩn này. Nó được đúc kết từ những bài học xương máu trong công tác chữa cháy thời gian qua, nhằm khắc phục các lỗ hổng mà các văn bản cũ chưa bao quát hết.
Thời gian hiệu lực thi hành
Ngày hiệu lực: 30/12/2026
Thông tin quan trọng nhất (Entity Attribute) mà đội ngũ KTH Electric luôn nhắc nhở đối tác.
Điều này có nghĩa là, mọi hồ sơ thiết kế thẩm duyệt nộp sau thời điểm này BẮT BUỘC phải tuân thủ QCVN 10:2026/BCA. Đối với các công trình đang trong giai đoạn chuyển tiếp (đã duyệt thiết kế cơ sở nhưng chưa duyệt thiết kế kỹ thuật, hoặc đang thi công), cần có sự tham vấn kỹ lưỡng với cơ quan Cảnh sát PCCC để tránh việc phải đập đi làm lại, gây lãng phí hàng tỷ đồng.
Chuyên viên tư vấn & Báo giá
Ms. Khuyên Bùi
Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng
Khác với các tiêu chuẩn cũ thường chung chung, QCVN 10:2026/BCA phân định rất rõ phạm vi:
- 1. Xây dựng mới: Áp dụng toàn phần.
- 2. Cải tạo & Thay đổi công năng: Đây là điểm “chết người” mà nhiều chủ đầu tư bỏ qua. Khi bạn cải tạo làm tăng quy mô, thay đổi hạng nguy hiểm cháy (ví dụ: từ văn phòng chuyển sang kho hàng, hoặc từ nhà ở chuyển sang kinh doanh Karaoke), bạn PHẢI áp dụng quy chuẩn này cho phần cải tạo đó.
- 3. Khu vực đặc thù: Quy chuẩn này áp dụng cho khu đô thị, khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu dân cư…
- 4. Ngoại lệ: Các công trình đặc biệt như nhà máy điện hạt nhân, kho vật liệu nổ công nghiệp, kho dự trữ quốc gia… sẽ có những tiêu chuẩn riêng hoặc áp dụng tiêu chuẩn quốc tế theo quy định đặc thù. Việc này cũng tương tự như các quy định khắt khe trong quy định lấy mẫu thí nghiệm vật liệu xây dựng mà chúng ta phải tuân thủ.
So sánh QCVN 10:2026/BCA và TCVN 3890:2009: Cuộc “cách mạng” về tiêu chuẩn
Chuyên gia nhận định: Tại sao tôi lại gọi đây là một cuộc cách mạng? Bởi vì chúng ta đang chuyển từ “Tiêu chuẩn” (Standard) sang “Quy chuẩn” (Regulation/Code). Trong hệ thống pháp luật Việt Nam, TCVN (Tiêu chuẩn Việt Nam) về nguyên tắc là tự nguyện áp dụng. Nhưng QCVN (Quy chuẩn Việt Nam) là bắt buộc.
Việc nâng cấp từ TCVN 3890 lên QCVN 10:2026/BCA đã chấm dứt tình trạng “tranh cãi” giữa chủ đầu tư và cơ quan quản lý về việc có cần lắp thiết bị này hay không. Dưới đây là những thay đổi cốt lõi mà tôi đã tổng hợp từ kinh nghiệm thực tế khi triển khai các dự án thi công điện MEP:
Sự thay đổi về định mức bình chữa cháy
Trong TCVN 3890:2009 cũ, chúng ta thường tính toán khá “thoáng” về số lượng bình. Tuy nhiên, QCVN 10:2026/BCA siết chặt hơn về:
- Khoảng cách di chuyển: Khoảng cách từ vị trí bất kỳ đến bình chữa cháy gần nhất bị rút ngắn lại đối với các khu vực có nguy cơ cháy cao (Hạng A, B). Điều này đồng nghĩa mật độ bình sẽ dày hơn, đặc biệt tại các khu vực hệ thống điện nhà máy có nguy cơ chập cháy cao.
- Hiệu quả chữa cháy: Quy chuẩn mới chú trọng vào công suất dập tắt (Rating) của bình chứ không chỉ là trọng lượng chất chữa cháy. Một bình bột 4kg nhưng công suất thấp có thể không đạt yêu cầu cho khu vực kho hóa chất.
Hệ thống cấp nước chữa cháy (Vách tường & Ngoài nhà)
Đây là hạng mục “ngốn” ngân sách nhất của phần Cơ điện (MEP).
- Với nhà xưởng/kho bãi: QCVN 10:2026 kết hợp chặt chẽ với QCVN 06:2022/BXD (Sửa đổi 1:2023), yêu cầu hệ thống cấp nước chữa cháy ngoài nhà phải đảm bảo lưu lượng và áp lực thực tế, không chỉ là lý thuyết trên giấy.
- Bể nước chữa cháy: Dung tích bể nước phải được tính toán dựa trên kịch bản chữa cháy bất lợi nhất, đảm bảo thời gian phun nước liên tục (thường là 3 giờ đối với công trình lớn).
Bổ sung quy định về phương tiện Cứu nạn cứu hộ (CNCH)
Đây là điểm MỚI HOÀN TOÀN và là điểm sáng của QCVN 10:2026/BCA. Trước đây, các thiết bị như mặt nạ phòng độc, dây thoát hiểm, thang dây… thường chỉ được khuyến khích hoặc trang bị sơ sài. Nay, Quy chuẩn quy định rõ:
- Nhà ở (Chung cư, nhà tập thể): Phải trang bị mặt nạ lọc độc cho cư dân (theo tỷ lệ nhất định).
- Công trình công cộng (Khách sạn, Vũ trường, Karaoke): Bắt buộc phải có mặt nạ phòng độc tại từng phòng hoặc bố trí tại hành lang thoát nạn. Trang bị thiết bị phá dỡ (búa, rìu, kìm cộng lực) tại các vị trí dễ thấy.
Hệ thống báo cháy: Không còn là “lựa chọn”
Đối với nhà ở riêng lẻ kết hợp sản xuất kinh doanh (Shophouse), QCVN 10:2026/BCA yêu cầu trang bị hệ thống báo cháy tự động hoặc tối thiểu là thiết bị báo cháy cục bộ. Điều này nhằm phát hiện đám cháy sớm nhất, giảm thiểu thương vong – vấn đề nhức nhối trong các vụ cháy nhà dân gần đây.
Hướng dẫn trang bị phương tiện PCCC theo QCVN 10:2026 cho từng loại hình công trình
Là một kỹ sư đã “lăn lộn” qua hàng trăm công trình từ Bắc chí Nam, tôi hiểu rằng lý thuyết trong quy chuẩn đôi khi rất khô khan và khó hình dung. Điều các bạn – những chủ đầu tư và kỹ sư hiện trường – cần nhất lúc này là: “Với công trình cụ thể của tôi, tôi phải lắp cái gì để đúng luật?”. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết:
A. Đối với Nhà xưởng sản xuất và Kho bãi công nghiệp
Đây là nhóm đối tượng chịu tác động mạnh nhất về chi phí đầu tư hạ tầng. Các chủ doanh nghiệp sở hữu hệ thống điện nhà máy và dây chuyền sản xuất cần đặc biệt lưu ý:
- Phân loại lại Hạng nguy hiểm cháy (A, B, C, D, E): QCVN 10:2026 yêu cầu xác định chính xác hạng sản xuất để tính toán phương tiện. Sai một ly là đi một dặm về chi phí.
- Hệ thống chữa cháy tự động (Sprinkler/Drencher): Quy định mới siết chặt diện tích bắt buộc lắp đặt Sprinkler. Nếu kho chứa hàng hóa nguy hiểm cháy cao hoặc xếp giá kệ cao trên 5.5m (High-rack storage), bạn buộc phải lắp hệ thống Sprinkler bất kể diện tích sàn là bao nhiêu.
- Cấp nước chữa cháy ngoài nhà: Hệ thống họng nước vách tường trong nhà là chưa đủ. Phải đảm bảo đủ áp lực để xe chữa cháy tiếp nước. Bể nước PCCC phải có dung tích dự trữ đủ cho 3 giờ bơm liên tục.
B. Đối với Nhà ở, Chung cư và Nhà ở kết hợp kinh doanh
Tư duy cốt lõi: “Phát hiện sớm – Thoát nạn nhanh”.
- Hệ thống báo cháy cho từng căn hộ: Điểm mới đột phá! Nay bắt buộc phải lắp đầu báo khói/nhiệt trong từng phòng ngủ và phòng khách của căn hộ.
- Nhà ở kết hợp kinh doanh: Bắt buộc trang bị thiết bị báo cháy cục bộ hoặc hệ thống báo cháy tự động có liên động.
- Trang bị phương tiện CNCH: Phải trang bị tối thiểu số lượng mặt nạ lọc độc tương ứng với số người trong gia đình và dụng cụ phá dỡ thô sơ (búa tạ, rìu, xà beng) tại các khu vực dễ thấy.
C. Đối với Công trình công cộng (Karaoke, Khách sạn, Văn phòng)
Đây là nhóm “nhạy cảm” nhất hiện nay sau hàng loạt đợt tổng kiểm tra.
- Mặt nạ phòng độc: Bắt buộc trang bị tại từng phòng hát (đối với Karaoke) hoặc từng phòng ngủ (Khách sạn).
- Đèn chiếu sáng sự cố và chỉ dẫn thoát nạn: Phải đảm bảo độ rọi (Lux) và thời gian hoạt động tối thiểu (thường là 120 phút). Đặc biệt, loại đèn sử dụng phải có tem kiểm định PCCC theo QCVN 03:2023/BCA.
Quy định áp dụng QCVN 10:2026 đối với công trình Cải tạo & Sửa chữa
Câu hỏi triệu đô: “Tôi có phải đập đi làm lại toàn bộ hệ thống PCCC không?”
Nguyên tắc “Hồi tố” và An toàn cháy: Khi nào phải làm mới?
QCVN 10:2026 không áp dụng hồi tố toàn bộ, NHƯNG sẽ áp dụng bắt buộc trong các trường hợp can thiệp sau:
1. Cải tạo làm tăng quy mô
Nếu xây thêm tầng, cơi nới -> Phải áp dụng QCVN 10:2026 cho phần mở rộng và đánh giá lại hệ thống chung.
2. Thay đổi công năng sử dụng
Chuyển từ Văn phòng sang Kho/Karaoke -> BẮT BUỘC nâng cấp toàn bộ hệ thống PCCC. Đây là điểm nhiều chủ đầu tư chủ quan nhất.
3. Thay đổi hạng nguy hiểm cháy
Thay đổi dây chuyền sản xuất làm tăng tải trọng chất cháy -> Phải thiết kế và thẩm duyệt lại.
Trong quá trình này, việc sử dụng các dịch vụ bảo trì hệ thống điện và PCCC chuyên nghiệp để đánh giá hiện trạng là bước đi khôn ngoan đầu tiên.
Giải pháp cho các công trình “Bất khả kháng”
KTH Electric tư vấn cho bạn giải pháp “Luận chứng kỹ thuật” (được quy định mở trong QCVN):
- Bước 1: Rà soát hiện trạng, chỉ ra điểm không đáp ứng được (thiếu bể nước, lối thoát nạn hẹp…).
- Bước 2: Đề xuất giải pháp bổ sung/thay thế (tăng cường chữa cháy tự động, hút khói cưỡng bức, tăng áp cầu thang).
- Bước 3: Lập hồ sơ Luận chứng kỹ thuật và trình Cục Cảnh sát PCCC để xin ý kiến chấp thuận.
Lời khuyên chuyên gia: Đừng tự ý cải tạo nhỏ lẻ kiểu “đối phó”. Hãy thuê đơn vị tư vấn thi công cơ điện M&E chuyên nghiệp để đánh giá tổng thể ngay từ đầu.
Những sai lầm thường gặp khi áp dụng QCVN 10:2026/BCA
Sai lầm 1: Tính toán sai số lượng bình chữa cháyChỉ dựa vào diện tích là SAI HOÀN TOÀN. Phải tính toán dựa trên 2 yếu tố: Định mức diện tích bảo vệ VÀ Khoảng cách di chuyển thực tế.
Sai lầm 2: Lắp đặt thiết bị trôi nổi, không có tem kiểm địnhTất cả phương tiện PCCC chủ yếu khi đưa vào công trình BẮT BUỘC PHẢI CÓ TEM KIỂM ĐỊNH. Ham rẻ sẽ dẫn đến việc phải tháo bỏ toàn bộ. Tham khảo thêm TCVN 3890:2023 PDF tải về.
Sai lầm 3: Coi nhẹ hệ thống chiếu sáng sự cốYêu cầu về độ rọi (Lux) rất khắt khe. Đây là lỗi phổ biến nhất dẫn đến trượt nghiệm thu.
Tài liệu & Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Tải về tài liệu QCVN 10:2026/BCA (Bản gốc có dấu đỏ)
Dưới đây là bộ tài liệu pháp lý đầy đủ mà đội ngũ kỹ thuật của KTH Electric đã tổng hợp:
- Tải về QCVN 10:2026/BCA (PDF – Bản chuẩn): [Link tải tài liệu đang cập nhật]
- Tải về Thông tư 103/2026/TT-BCA: [Link tải tài liệu đang cập nhật]
Lưu ý: Khi tra cứu, hãy chú ý kỹ các “Chú thích” nhỏ dưới các bảng biểu. 80% trường hợp “lách luật” hợp pháp nằm ở đó.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
QCVN 10:2026/BCA có thay thế hoàn toàn TCVN 3890:2009 không?
Có. Về mặt pháp lý, QCVN là bắt buộc và thay thế các nội dung tương ứng trong TCVN cũ. Tuy nhiên, TCVN 3890 vẫn có giá trị tham khảo cho các chi tiết kỹ thuật lắp đặt cụ thể.
Công trình đã thẩm duyệt trước 30/12/2026 có phải làm lại không?
Không, nếu bạn thi công đúng 100% hồ sơ đã duyệt. Nhưng nếu có điều chỉnh thiết kế sau ngày này, phần điều chỉnh PHẢI tuân thủ QCVN 10:2026/BCA.
Nhà ở riêng lẻ có bắt buộc lắp hệ thống báo cháy không?
Nhà ở riêng lẻ thuần túy: Khuyến khích. Nhà ở kết hợp kinh doanh: BẮT BUỘC.
Có thể giảm bớt bình chữa cháy nếu đã có Sprinkler không?
CÓ THỂ. QCVN cho phép giảm mật độ trang bị bình chữa cháy xách tay (lên đến 50%) tại khu vực đã có Sprinkler, nhưng phải tính toán chi tiết trong thuyết minh.
Ông Đỗ Tấn Tuấn là người trực tiếp phụ trách toàn bộ nội dung trên website kth-electric.com. Các bài viết được xây dựng từ nguồn kiến thức chuyên sâu, kết hợp giữa tài liệu tham khảo uy tín (có trích dẫn cụ thể) và kinh nghiệm thực tiễn dày dặn của ông. Vì vậy, bạn đọc có thể hoàn toàn tin tưởng vào tính chính xác và độ tin cậy của thông tin, đảm bảo mỗi nội dung chia sẻ đều mang lại giá trị tham khảo hữu ích và đáng tin cậy.
